تأملی دم‌دستی بر رفتن‌هایم

بیش از ۴۰ روز است که کموبیش اکثر اخباری که درباره ایران روی خروجی رسانههای داخلی یا خارجی قرار میگیرند، زیر سایه اعتراضات خیابانی جمعی از شهروندان این کشور قرار گرفته است. اعتراضاتی که اکثر تحلیلگران جنس آن و همچنین نقشآفرینان اصلی آن را با حرکتهایی ازایندست، در گذشته متفاوت ارزیابی میکنند. برخلاف بسیاری از حرکتهای اعتراضی دهههای پیشین که جوانان و میانسالان داعیهدار اصلی حرکت بودند، این بار خبر میرسد که متوسط سنی معترضان بسیار پایینتر بوده و حتی برخی این حرکت را، اعتراض نسل Z نامیدهاند. نسلی که قاعدتاً باید حدود شش تا هفت سال دیگر منتظر نقشآفرینی آن در حوزه عمومی باشیم، اما در یک رویداد که با همه تلخی و صعوبت آن میتوانست با کمی درایت و هوشمندی مدیریت شده و هزینههای دیگری را به مردم و کشور وارد نکند، این نسل وارد میدان اعتراض شد و همه نگاهها را به خود معطوف کرد. به نظر میرسد که برای تحلیل بهتر تحولات امروز باید نگاهی گذرا به روند توسعه در چند دهه اخیر داشته باشیم. دو دهه پیش و پس از دوره بازسازی جنگ تحمیلی، گروهی از تحلیلگران و کنشگران سیاسی از تقدم توسعه سیاسی برای حل مسائل ایران صحبت میکردند، گروهی که صدای پربسامدی داشتند و توانستند بسیاری از دانشگاهیان و اقشار طبقه متوسط را نیز با خود همراه کنند. توسعه سیاسی به اصلاحات سیاسی ترجمه شد و با الهیات سیاسی روادارانهای ممزوج شد که درنهایت به شکلگیری جنبشی فراگیر منجر شد که خواهان اصلاحات در تمامی حوزهها بود.از همان زمان گروهی از اقتصاددانان و چهرههای محافظهکار از لزوم توسعه اقتصادی و تقدم آن حرف میزدند. این گروه معتقد بودند تنها در صورت بزرگ شدن طبقه متوسط جامعه مدنی شکل میگیرد و تنها طبقه متوسط میتوان تأملی دم‌دستی بر رفتن‌هایم...

۴۵ سال میگذرد از روزی که یکی از رجال پرنفوذ دربار پهلوی باافتخار گفت نفت برای ما هم آب است و هم نان. اما چهار دهه تورم دورقمی و بحرانهای زیستمحیطی، ایران را به نقطهای رسانده که میتوانیم ادعا کنیم نفت؛ نه آب شد و نه نان. انقلاب، جنگ، تحریم، تغییر دولتها و بسیاری تحولات دیگر در این ۴۵ سال رخ داده و امروز نسل جدید میپرسد چرا؟ چرا ارزش پول ملی روزبهروز کمتر شده است؟ چرا کشورهای همسایه توسعه یافتند و ما عقب ماندهایم؟ چرا خرید خانه آرزویی دستنیافتنی است؟ چرا سطح رفاه مردم روند نزولی داشته؟ چرا جام جهانی در قطر برگزار میشود و ایران از جذب توریست هم ناتوان است؟ و دهها سوال دیگر که میتوان در گوشه گوشه ایران و از زبان اقشار مختلف شنید، سوالاتی که در پس آنها ناخشنودی دیده میشود. پاییز پرحادثه ایران به سر آمد و بیش از سه ماه از آغاز اعتراض'>اعتراضهای خیابانی در ایران گذشت. تلاطمی که نهتنها موجب تغییرات چشمگیری در فضای سیاسی کشور شد، بلکه تحولات اجتماعی و اقتصاد'>اقتصاد'>اقتصادی کمسابقهای را رقم زد. در شرایطی که برخی از صفبندیهای سیاسی تغییر کرده و گفتمان امنیت و نگاه امنیتی بر فضای رسمی کشور غالب شده، زیر پوست جامعه تحولات اقتصادی نیز سمتوسویی بحرانی پیدا کرده است. کاهش قدرت خرید مردم در اثر تورم 48درصدی، رشد بیسابقه نرخ ارز، کاهش رشد اقتصادی و تحریمهای جدید تنها تعدادی از تحولات اخیر اقتصاد ایران است. کارشناسان از کوچک شدن سفره مردم و گسترش فقر صحبت میکنند و معتقدند اعتراضها آتش زیر خاکستر است و در نوبت بعدی چهبسا محرک اصلی ناآرامیها، نارضایتی اقتصادی باشد. تصویر ایران ۱۴۰۱اگر گرسنه باشی، رویایت غذاهای متنوع و خوشمزه است. اگر سردت باشد، رویایت آتشی گرم است. با زیاد شدن مشکلات تأملی دم‌دستی بر رفتن‌هایم...